Job Baster (1711-1775)

Wie was Job Baster?


Het tijdschrift Basteria van de NMV is genoemd naar de Zeeuwse arts en natuuronderzoeker Job Baster. Baster werd in 1711 Zierikzee geboren en hij bracht er een groot deel van zijn leven door. Na het doorlopen van de "latijnsche school" en het gymnasium studeerde hij geneeskunde aan de "Leidsche Hogeschool", destijds een beroemde universiteit. Op zijn 20ste promoveerde hij tot doctor in de geneeskunde. Na een studiereis naar Parijs vestigt hij zich eind 1732 als arts in zijn geboorteplaats. Hij trad daarmee in de voetsporen van diverse familieleden. Hij trouwde met Jacoba de Kok die helaas een paar jaar later overleed, en in 1741 hertrouwde hij met Jacoba Vink. Baster kreeg geen kinderen.
Ondanks zijn drukke praktijk als geneesheer slaagde Baster er in tijd te besteden aan de wetenschappelijke studie van de natuur. Baster beschreef talloze waarnemingen aan planten en dieren in de omgeving van Zierikzee. Een andere passie was zijn prachtige tuin waar hij zeldzame gewassen kweekte, onder meer planten uit Java. Zijn vriend Miller beschreef in 1759 een fraai bloeiende heester uit Florida en noemde die naar hem: Basteria. Deze specerij-struik werd korte tijd later door Linnaeus beschreven als Calycanthus floridus. In de winter werkte hij aan "buffetten", kunstige grotwerken die versierd werden met tropische schelpen en zijn familiewapens. In het museum van het Zeeuwsch Genootschap is nog zo'n buffet bewaard gebleven. Verder onderhield hij een uitgebreide correspondentie met wetenschappers uit die tijd, waaronder Linnaeus. Naast tal van artikelen publiceerde hij het werk "Opuscula subseciva, de animalibus et plantis", dat ook in het Nederlands werd uitgegeven onder de titel "Natuurkundige Uitspanningen, behelzende eenige waarnemingen over sommige Zee-planten en Zee-insecten benevens derzelver Zaadhuisjes en Eyernesten." Dit werk werd uitgegeven in 6 stukken, van 1759 tot 1765. Baster had een brede belangstelling. Een ander werk ging over de land- en tuinbouw: het kweken van nuttige planten tot voedsel voor mens en dier. Dit werk werd na zijn dood met goud bekroond door de Hollandsche Maatschappij. En ook schreef hij verhandelingen over verschijnselen in de dampkring, het weer, de vogeltrek, de bloeitijden van planten, etc.
In 1764, op 53-jarige leeftijd, werd hij aan zijn linker oog blind. Een operatie volgde en zijn gezondheid verslechterde sterk. Daardoor moest hij met zijn wetenschappelijke werk stoppen. Hij overleed in 1775, bijna 64-jaar oud. Hij werd begraven in het familiegraf op het hoge koor der St. Lievemonsterkerk in Zierikzee.
In Zierikzee staat een standbeeld van Job Baster (zie foto) en zijn huis is nog steeds behouden gebleven. Ook de malacologie leeft zijn naam voort: niet alleen in de titel van het tijdschrift Basteria, ook in de naam van een brakwaterslakje: Basters drijfslak.
Standbeeld Job Baster
Photographs made by
M.C. Cadée (2000)
Standbeeld Job Baster
Van Job Baster zijn geen afbeeldingen bekend. Het standbeeld wat in 1976 in zijn geboorteplaats Zierikzee ter zijner ere werd onthuld, berust dan ook op de fantasie van de beeldhouwer.

Meer over Baster:
Dr. J.Th. Henrard en Dr. F.P. Koumans (1936). "Korte levensbeschrijving van Dr. J. Baster, naar wien dit tijdschrift is genoemd." Dit artikel werd gepubliceerd in het allereerste nummer van Basteria (Vol 1, nr. 1, p. 6-12).

[ naar boven ]


www.spirula.nl   Laatst gewijzigd: 16 april 2010